#
157
IJsland
Met special guest:
Welkom, welkom, in het geologische sprookjesland IJsland. Trollen en elfen begeleiden u op een wonderlijke reis langs waters en kraters, langs ijs en as, langs vulkanen en sneeuwmanen. Aanschouw de magie!
Welja, IJsland betovert en verovert de harten van de hele wereld, als een krankzinnig makend visueel meesterwerk onder audiobegeleiding van Sir David. Een geologische Sagrada Familia die écht nooit af is. En denk maar niet dat je als bezoeker maar iets begrijpt van wat er zich onder je voeten afspeelt. Geniet lekker van de modderige bubbels en van kokend bruiswater, en beeld je de LSD-trip van Moeder Natuur in die dit eiland gemaakt heeft.
Paspoortje
Oppervlakte: 2,5 keer Nederland.
Ongeveer net zo groot als: Zuid-Korea.
Aantal inwoners: 400.000.
Hoofdstad: Reykjavik.
Andere steden: Vooral wat voorsteden van Reykjavik.
Valuta: Kroon.
Religie: Overgrote meerderheid is Luthers-evangelisch.
Taal: IJslands.
Meest voorkomende achternamen: Jónsdottir, Jónsson, Sigurðardóttir, Guðmundsdottir.
Vlag: Blauwe vlag met daarin een wit Scandinavisch kruis, met daarin weer een rood Scandinavisch kruis.
No items found.
Kroegfeitjes 🍻
Zin in meer random kroegfeitjes? Check dan onze feitjesgenerator.
Hákarl
De Groenlandse haai heeft een extreem trage stofwisseling in het koude water rond de noordpool, en is daardoor het langst levende gewervelde dier op aarde. Er zijn exemplaren aangetroffen van 512 jaar oud. Wat de Groenlandse haai niet heeft? Nieren. Daardoor kunnen ze afvalstoffen niet afscheiden, en slaan ze die op in hun lijf. De vis is daardoor te giftig om te eten, tenzij je 'm zoals de IJslanders begraaft, een tijdje laat rotten en daarna droogt. Het resultaat is een product dat zo erg naar ammoniak ruikt dat er tegenwoordig maar weinig restaurants zijn die het durven te serveren. De geur is zo onaangenaam, dat veel mensen simpelweg fysiek niet in staat zijn om de kokhalsreflex te weerstaan en de vis te proeven.
IJslandse bananen
Voor de productie van aluminium is op IJsland enorm veel elektriciteit nodig. Tel daarbij de energiebehoefte van de bevolking in koude winters, en daardoor wedijvert IJsland met Qatar om de titel grootste energieconsumptie per hoofd van de bevolking. Maar dan als een van de weinige landen ter wereld 100% hernieuwbaar dankzij waterkracht en aardwarmte, dat is in Qatar wel even anders. Ze zetten het overschot aan energie zelfs in voor de teelt van bananen in kassen.
De slachting van de Basken
In de 16e eeuw domineerden de Basken vanuit hun havens in Canada de walvisvaart in de Atlantische Oceaan (ja, je leest het goed). In 1615 kwam een groepje Baskische walvisvaarders aan bij de Westfjorden van IJsland. Bij een zware storm sloegen de Baskische schepen stuk op de rotsen, en strandde de bemanning op IJsland. En die ontving ze niet bepaald hartelijk. Ruim 30 Basken werden op gruwelijke wijze vermoord en verminkt, aangemoedigd door de IJslandse wet, waarin werd vastgelegd dat Basken ongewenst zijn in de Westfjorden en dat elke Bask die zich er waagt om het leven moet worden gebracht. Deze wet werd officieel pas in 2015 ingetrokken, 400 jaar na deze gebeurtenis.
Later Denemarken
Denemarken en IJsland werden in het begin van de Tweede Wereldoorlog allebei bezet: Denemarken door de Duitsers, IJsland door de Britten. De IJslanders hebben handig gebruik gemaakt van die situatie door zich onafhankelijk te verklaren van het koninkrijk Denemarken, tot ontsteltenis van de regering in Kopenhagen. IJsland behoort daarmee tot de weinige landen die tijdens de Tweede Wereldoorlog onafhankelijk werden.
Democratische pioniers
De eerste bewoners van IJsland riepen volksraden in het leven om hun nederzettingen te besturen, de zogeheten thing. Dat werden er al snel heel veel, dus besloten ze in 930 één overkoepelend orgaan voor volksinspraak op te richten: het althing. En het althing is nog altijd de volksvertegenwoordiging van IJsland, en is daarmee het oudste parlement ter wereld. IJsland is dus ook de langst bestaande democratie ter wereld. Fun fact: in die vroege jaren was er geen wetboek. In plaats daarvan wezen ze een gast aan die alle wetten moest onthouden.
Groen land
IJsland is bepaald geen treffende term voor het landschap op het eiland. Het is er helemaal niet zo slecht toeven. Het ligt aan de golfstroom en het is er daardoor zelfs 's winters meestal boven nul. Het klimaat lijkt een beetje op het noorden van Schotland. En net als Schotland, was IJsland voor de komst van de mens vrijwel volledig bebost. IJsland heeft dus geen poolklimaat, maar een heel gematigd klimaat. Wat dat betreft zou IJsland beter van naam kunnen wisselen met Groenland.
Blessaða stríðið
Tijdens de Tweede Wereldoorlog kreeg het strategisch gelegen IJsland zoveel geld en middelen van de VS, dat ze sarcastisch bekendstaan als de gezegende oorlogsjaren.
Þorskastríðin
IJsland heeft drie kabeljauwoorlogen gevoerd in de tweede helft van de twintigste eeuw. Allemaal tegen Engeland en ze hebben ze allemaal gewonnen. Het IJslandse succes droeg bij aan het concept van exclusieve economische zones en tegenwoordig hanteren veel kuststaten voor visserij hetzelfde principe van 200 zeemijl.
Kvennafrídagurinn
Op 24 oktober 1975 legde 90% van alle IJslandse vrouwen het werk neer, op kantoor, in de fabriek, maar ook thuis: geen koken, geen kinderopvang, niets. Mannen moesten het even lekker zelf doen. Visfabrieken raakten ontwricht en 25.000 vrouwen kwamen samen in Reykjavik. Vijf jaar later werd Vigdís Finnbogadóttir de eerste democratisch gekozen vrouwelijke president ter wereld, volgens experts een rechtstreeks gevolg van deze ene dag.
Forsætisráðherra
In 2009 werd Jóhanna Sigurdardóttir de eerste openlijk homoseksuele regeringsleider ter wereld.
Landhelgisgæsla Íslands
IJsland heeft geen luchtmacht, landmacht of marine. Ze hebben 0 leger. Ze vertrouwen volledig op de NAVO om hen te beschermen. Wat ze wel hebben? De Kustwacht. Iedereen is fan. Wat wil je met een naam die letterlijk “de bewaking van de territoriale onschendbaarheid van IJsland” betekent.
Het Boek van Sinterklaas
In het Íslendingabók, het Boek van de IJslanders, staan de namen van zo’n beetje iedereen die sinds de 9e eeuw op IJsland heeft gewoond. Het is volgens IJsland zelf de enige stamboom ter wereld die een hele natie beslaat.
De App van Sinterklaas
De Íslendingabók heeft ook een app, waarmee je kunt zien wat je familiaire relatie met een persoon naar keuze is. Dit is voornamelijk handig voor als je diep in de nacht in een Reykjavikse bar staat en wilt weten of het een goed idee is om met iemand mee naar huis te gaan.
Son en dóttir
Achternamen in IJsland worden niet eeuwig doorgegeven maar zijn gebaseerd op de voornaam van je vader of moeder. Zoon en dochter van Henk en Ingrid krijgen in IJsland de achternamen Henkson en Ingridsdóttir. Of andersom: Henksdóttir en Ingridson.
Goed vooruitdenken
Aangezien jouw voornaam de basis legt voor de achternaam van je kind, moeten IJslanders wel een beetje verantwoordelijk omgaan met hun naamgeving. Daarvoor bestaat de Mannanafnanefnd, het Naamgevingscomité. Met een database van circa 4.500 namen waar je uit kunt kiezen omdat ze IJslands genoeg zijn. Ook is er een commissie die IJslandse alternatieven bedenkt voor nieuwe buitenlandse leenwoorden als computer en batterij.
No items found.
Tips 💡
Nog geen tips, heb jij er één? Stuur 'm op!
De Grote Podcastlas en De Speld presenteren: de betrouwbaarste landengids aller landengidsen!
- Een satirische blik van alle landen van de wereld
- Het perfecte cadeau voor wereldreizigers
Vriend van de show 🎙
Je kunt De Grote Podcastlas steunen als vriend van de show. Voor slechts 2,50 euro per maand of 27,50 per jaar kun je ons steunen om onze podcast te blijven maken.
Ons groepje vrienden van de show is inmiddels groter dan het inwonertal van Vaticaanstad!
Ons groepje vrienden van de show is inmiddels groter dan het inwonertal van Vaticaanstad!
Bekijk ook eens 👀
Ga direct door naar één van onze overige afleveringen
