Feitje genereren..
FEIT:
Sloveniƫ
Tiendaagse oorlog
Sloveniƫ was in 1991 het eerste land dat zich onafhankelijk verklaarde van Joegoslaviƫ. Dit lukte na een oorlog van slechts tien dagen. De Balkanoorlogen die volgden in de andere landen, verliepen een stuk bloediger.
Somaliƫ
Origineel
Somaliƫ is het enige land in de Arabische wereld zonder rood of groen in de vlag (tenzij je Qatar bruin noemt). Maar Somaliƫrs zijn eigenlijk ook geen Arabieren, dus ze hebben een excuus.
Noord-Korea
Kimpossible
Volgens Noord-Koreaanse staatsmedia werd Kim Jong-il geboren op een heilige berg, waarbij een dubbele regenboog verscheen, een nieuw sterretje aan de hemel flitste Ć©n een zingend zeemonster opdook voor de kust van Pyongyang. Er bloeiden zelfs bloemen in de winter. Maar eigenlijk werd hij gewoon geboren in een Russisch legerkamp.
Peru
Schaapkamelen
Wie Peru zegt, zegt lama's. Maar wist je dat lama's familie zijn van de kameel en daarom ook wel schaapkamelen worden genoemd? Er zijn vier soorten lama's: twee wilde soorten (de vicuƱa (het nationale dier) en de guanaco) en twee gedomesticeerde soorten (de alpaca en de lama).
Belgiƫ
Trappist geen stijl
Trappistenbier is geen bierstijl. Het is bier dat door trappisten, monniken van de orde der cisterciƫnzers, wordt gebrouwen. Het is dus geen biersoort, zoals vaak wordt gedacht, maar een omschrijving van de herkomst. De naam "trappist" is afgeleid van de Franse abdij waaraan de trappistenorde zijn naam ontleent: abdij Notre-Dame de la Grande Trappe.
Myanmar
Make up your Myanmind
De hoofdstad van Myanmar is in de geschiedenis tot nu toe 31 keer verwisseld.
IJsland
KvennafrĆdagurinn
Op 24 oktober 1975 legde 90% van alle IJslandse vrouwen het werk neer, op kantoor, in de fabriek, maar ook thuis: geen koken, geen kinderopvang, niets. Mannen moesten het even lekker zelf doen. Visfabrieken raakten ontwricht en 25.000 vrouwen kwamen samen in Reykjavik. Vijf jaar later werd VigdĆs FinnbogadĆ³ttir de eerste democratisch gekozen vrouwelijke president ter wereld, volgens experts een rechtstreeks gevolg van deze ene dag.
Sint Maarten
Not for the faint of heart
Een van de topattracties van Sint Maarten is een heuvel bij Cul de Sac, waar je met een kabelbaan omhoog kan, en naar beneden kan ziplinen. Het is de steilste zipline ter wereld. Je gaat 320 meter naar beneden over een afstand van amper een kilometer, en haalt daarbij een snelheid van 90 kilometer per uur.
Oost-Timor
Hekkensluiters
Als je puur kijkt naar de resultaten in de klassementen waar ze ooit aan meegedaan hebben, is Oost-Timor het minst succesvolle land op de Olympische Spelen.
Togo
De go to haven van West-Afrika
De haven van LomƩ is de enige diepzeehaven aan de West-Afrikaanse kust. Daardoor bedient de haven niet alleen Togo, maar ook hun landlocked buren Burkina Faso, Mali en Niger. Meer dan de helft van de containers is niet eens voor Togo zelf. Het is de drukste containerhaven van West-Afrika.
Irak
1rak
Irak heeft op de Olympische Spelen welgeteld 1 medaille gehaald. In 1960 won Abdul Wahid Aziz brons met gewichtheffen.
Noord-Macedoniƫ
Slangeneiland of pelikanenparadijs?
In het Prespameer, vlakbij Ohrid, ligt Golem Grad: het enige eiland van Noord-Macedoniƫ. Officieel onbewoond, maar rijk bevolkt. Er leeft de grootste kolonie kroeskoppelikanen van Europa, maar ook een flinke populatie slangen. Afhankelijk van je reisgezelschap kies je dus of je het Slangeneiland of Pelikaaneiland noemt.
Thailand
Ceremonieel koningschap
Tijdens het militaire regime bestond de koning vooral op papier. Dat blijkt wel uit het feit dat in 1935 de 10-jarige Rama VIII werd gekroond, die in Zwitserland woonde, en nog nooit in Thailand was geweest. Tot zijn overlijden in 1946 bezocht hij het land maar twee keer.
Saoedi-Arabiƫ
Arid zona
Saoedi-Arabiƫ koopt overal ter wereld land op om daar zelf voedsel te verbouwen en terug te exporteren naar hun eigen land, omdat ze zelf te weinig vruchtbaar land hebben. In Arizona, zelf ook niet bepaald een groene weide, verbouwen ze onder andere alfalfa dat Saoedi-Arabiƫ zelf weer verwerkt voor veevoer.
Bhutan
Cadeautje in je bovenarm
Bhutan werd in 2021 een van de snelste landen qua COVID-vaccinatie, omdat ze van India een lading cadeau kregen die groot genoeg was om de hele bevolking een prik te geven. Geen land had zo weinig sterfgevallen per geĆÆnfecteerde als Bhutan.
Duitsland
Reinheitsgebot
Het Reinheitsgebot legde in het jaar 1500 vast hoe bier moest worden gebrouwen en is de oudste warenwet ter wereld die nog altijd bestaat. Het was echter niet bedoeld om de kwaliteit van het bier te waarborgen, maar om hongersnood te voorkomen. Door gebruik van tarwe en rogge in bier te verbieden, bleven deze granen over voor de productie van brood. In Beieren is het gebruik van tarwe wel toegestaan voor Weizenbier. Weizen betekent tarwe en wordt vaak ten onrechte vertaald als wit.
Kenia
Goudhaantjes
De Kalenjin-bevolkingsgroep is goed voor ongeveer 0,01% van de wereldbevolking, maar heeft wel zoān 40% van alle medailles in het langeafstandslopen gewonnen.
Tanzania
Drietalig land
Veel Tanzanianen worden drietalig opgevoed. Men heeft een lokale taal, gebruikt Swahili als verbindingstaal, Ʃn heeft met het Engels nog een officiƫle overheidstaal.
Zuid-Afrika
Wereldstad op het droge
Johannesburg is ās werelds grootste stad die niet aan een noemenswaardig stuk water is gebouwd.
Libiƫ
Drie steden? Ik zie er maar Ć©Ć©n
Je hoeft niet heel goed in Grieks te zijn om te snappen dat Tripoli zoveel betekent als 'drie steden'. En er lagen hier ooit inderdaad drie steden langs dit kustgebied, gesticht door de Feniciƫrs: Leptis Magna, Oea en Sabratha. Deze kustregio werd daarom door de Grieken Tripolitania genoemd. Oea was de enige stad die de oudheid overleefde, en wordt daarom sindsdien Tripoli genoemd, als enige overblijfsel van Tripolitania. In het Arabisch wordt Tripoli trouwens vaak West-Tripoli genoemd, om het te onderscheiden van Tripoli in Libanon.
Roemeniƫ
What is this place called again?
Het megalomane paleis van CeauČescu heeft een balkon waarvandaan hij het volk op het aangrenzende plein zou kunnen toespreken. CeauČescu stierf voor de voltooiing en de enige persoon die daar daadwerkelijk een grote menigte heeft toegesproken, is Michael Jackson. Hij beging toen de klassieke fout door het publiek te begroeten met de woorden: 'Hello Budapest.'
Verenigde Arabische Emiraten
Burj Dubai
Zo zou de hoogste toren ter wereld in Dubai eigenlijk heten. Maar toen waren er net voor de opening grote geldproblemen. Sjeik Khalifa, de baas van Abu Dhabi, sprong bij. Maar ze moesten 'm dan Burj Khalifa noemen. En zo geschiedde, net voor de onthulling.
Drenthe
Molukkers
In Drenthe zijn in de jaren '50 veel Molukkers opgevangen, eerst in kampen, daarna in Molukse wijken. De meesten zitten er nog steeds en in Assen vind je de grootste Molukse wijk van Nederland.
Braziliƫ
Goddelijke kanaries
Geen land werd vaker wereldkampioen voetbal dan Braziliƫ (5x). Het is ook het enige land wat zich tot nu toe voor alle WK's wist te kwalificeren.
Bonaire
Papiamentou
Papiaments kan op twee manieren worden gespeld: op Aruba hanteren ze het papiamentĆ³, en op Bonaire en Curacao het papiamentĆŗ. De variant op Bonaire en Curacao leest makkelijker weg, want die is heel fonetisch gespeld.
Thailand
Niet Bangkok
Sinds 2024 is Bangkok officieel de meest bezochte stad ter wereld.
Liechtenstein
Vetoception
De Liechtensteinse vorst Hans Adam II dreigde ooit een referendum te vetoƫn dat zijn veto wilde intrekken.
Rio de Janeiro
Showpacabana
In de top 5 van drukst bezochte concerten ooit waren er drie op de Copacabana: Lady Gaga (5), Jorge ben Jor (3) en Rod Stewart (1). Op het concert van Rod Stewart kwamen volgens sommige schattingen 4 miljoen mensen af. Meer bezoekers dan het aantal inwoners van buurland Uruguay.
Irak
Vastgoedmagnaat
Koning Nebukadnezar II van Babylon was een grote speler. De Isjtarpoort (te bewonderen in het Pergamommuseum in Berlijn), Ziggoerat (de inspiratie voor het bijbelverhaal over de toren van Babel) en de hangende tuinen van Babylon zijn allemaal van zijn hand. Hij hield dus nogal van megalomane bouwprojectjes. 95% van de archeologische vondsten in Babylon bestaat uit stenen met zijn naam erop. Hij heeft dus bijna de hele stad herbouwd.
Moskou
Charmeoffensief
Oleg Popov, geboren in Moskou, is misschien wel ās werelds bekendste clown. Hij werd, als onderdeel van het staatscircus, gebruikt als goodwill-ambassadeur van de Sovjets in de Koude Oorlog. Trad onder meer op in een uitverkocht Madison Square Garden en in Havana tijdens de Cubacrisis.
Eilanden: Kreta
Voetbal is oorlog
In Iraklion heerst een grote rivaliteit tussen de voetbalclubs OFI Kreta en Ergotelis. De eerste ontmoeting was een vriendschappelijke wedstrijd in 1929. Die werd na 35 minuten gestaakt nadat de spelers met elkaar op de vuist gingen. In de jaren ā60 voerde de militaire dictatuur de spanning nog verder op, door een nieuwe wet die het aantal profclubs per stad limiteerde, waardoor Ergotelis gedwongen degradeerde naar de amateurs, en OFI hun sterspelers overnam.
Parijs
Tour de France
In 2024 organiseert Parijs de Olympische Spelen. Daardoor finisht de Tour de France voor de eerste keer in de geschiedenis niet in Parijs, maar in Nice. Andere wielerwedstrijden die trouwens niet (meer) door Parijs komen: Parijs-Brussel, Parijs-Roubaix, Parijs-Tours en Parijs-Nice.
Turkmenistan
Het wit en goud
Presidenten van Turkmenistan houden van wit. Per decreet besloten ze dat alle gebouwen in Ashgabat wit moesten zijn, net als de autoās. Andere kleuren zijn verboden. Om het een beetje op te leuken werden alle wit marmeren gebouwen opgeleukt met een enorme lading goud.
Bhutan
Het kan verkeren
Bhutan is met een gemiddelde hoogte van 3.280 meter het hoogstgelegen land ter wereld. Wel ironisch voor een land dat ooit op de zeebodem lag.
Ivoorkust
Drogbaas
Didier Drogba, misschien wel de allergrootste voetballer die het Afrikaanse continent ooit voortbracht, zorgde er met een live uitgezonden speech eigenhandig voor dat de Ivoriaanse burgeroorlog een maand op pauze ging.
Hongarije
Poscze Badyar
Hongarije heeft meer thermale baden dan enig ander land. Er zijn meer dan 1.300 warmwaterbronnen in het land, waarvan liefst 123 in Boedapest.
CuraƧao
Zoveel slimmer
Let goed op als je op CuraƧao rondrijdt: op een T-kruising heeft verkeer dat rechtdoor gaat voorrang, en dus niet het verkeer dat van rechts uit de zijstraat komt. Want dat moet toch al remmen om af te slaan. Echt, waarom hebben we dat niet op meer plekken?
Limburg
De eerste prinses
Venlo heeft in 2023 de primeur van eerste prinses voor vastelaovend. Normaal een mannending.
VK: Engeland
Football was home
In 1875 werd de eerste interlandwedstrijd ooit gespeeld tussen Engeland en Schotland. Het werd 0-0.
Jemen
Peperkoekhuisjes
Wil je peperkoekhuisjes in het echt zien? Dan moet je naar Sanaa. Het oude centrum staat er vol mee en is niet voor niets werelderfgoed.
Japan
Oud, ouder, oudst
Japan is volgens de meeste bronnen het land met de hoogste levensverwachting ter wereld: mannen worden gemiddeld 81,5 jaar en vrouwen zelfs 87,5 jaar. Alleen in Hong Kong en Macau ligt de levensverwachting nĆ³g iets hoger, maar dat zijn geen landen, dus Japan mag zich kampioen oud worden noemen.
Liechtenstein
Omgekeerd oorlogsvoeren
De Duitse Bond voerde in de 19e eeuw oorlog tegen Pruisen. Liechtenstein was neutraal, maar leverde wel 80 soldaten. Ze overleefden de oorlog allemaal, raakten op de terugweg aan de praat met een Italiaan en namen hem mee terug naar Liechtenstein. Ze kwamen dus met 81 terug, en de Italiaan is er blijven wonen.
Koerdistan
Sorry man, komt even niet uit
Het Koerdische voetbalelftal is veroordeeld tot toernooien als de VIVA world cup en het International Tournament of Peoples, Cultures and Tribes. Maar onlangs hebben de Koerden het in dat wereldje aardig verbruid. Ze trokken zich in 2024 namelijk een paar weken voor de Conifa World Cup terug als organisator, terwijl de andere deelnemers hun reis en verblijf al hadden geboekt. Het leverde Koerdistan een schorsing op voor onbepaalde tijd. Ze mogen pas weer meedoen nadat ze een boete hebben betaald om de gedupeerde deelnemers te compenseren.
Samoa
Tatauages
Het woord tatoeage komt van het Samoaanse tatau. Nergens in Polynesiƫ is de tattoocultuur sterker dan op Samoa en Tonga.
Thailand
Land of little smiles
Sinds het herstel van de democratie in 1976 is Thailand allesbehalve stabiel geweest. Als je verkiezingen wint, is het maar de vraag of je ze ook hebt gewonnen. Het constitutionele hof heeft namelijk sinds 2006 maar liefst 34 politieke partijen verboden.
Papoea-Nieuw-Guinea
Dubbele onafhankelijkheid
Papoea-Nieuw-Guinea is maar liefst twee keer onafhankelijk geworden van Australiƫ. De eerste keer toen 10.000 jaar geleden de zeespiegel steeg en Nieuw-Guinea los kwam te liggen van Australiƫ. De tweede keer in 1975, na bijna een eeuw kolonialisme.
Letland
Wedstrijdje hoogbouwen
De hoogste punten van Estland (318 meter) en Letland (312 meter) zijn niet echt imposant. Toch wilde Letland graag wat hoger zijn dan Estland. Wat deden ze? Ze bouwden een uitkijktoren op hun hoogste punt, waardoor ze Estland voorbijstreefden. Het bouwwerk bleek onveilig en is inmiddels afgebroken. Estland heeft zijn voorsprong terug.
Portugal
Kloostergebak
Monniken en nonnen gebruikten eiwit om kleding te stijven. Met al het eigeel dat overbleef, zijn ze enthousiast gaan bakken. Het bekendste voorbeeld zijn Pasteis de Nata. Andere gebakjes verwijzen duidelijk naar het monastieke leven, zoals barriga de freira (de buik van de non), papos d'anjo (de dubbele kin van de engel) en toucinho do cƩu (spek uit de hemel).
HaĆÆti
Ćle de la Tortue
Ćle de la Tortue, beter bekend als Tortuga, was een populaire uitvalsbasis voor piraten. Niet voor niets kennen we het eiland uit Pirates of the Carribean.
Malta
St. Kitts & Gozo
Malta heeft qua vorm grote overeenkomsten met een ander land: St. Kitts & Nevis. Aan de andere kant van de wereld, puur toeval.
Algerije
Het bloedbad van Parijs
De Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog had ook een bloedige Parijse episode. In 1961 gingen Algerijnen in Parijs massaal de straat op. De protesten werden bruut neergeslagen door de politie. Honderden demonstranten werden doodgeschoten en in de Seine gegooid. Ook de Fransen zelf waren de oorlog intussen helemaal beu. Bij een referendum stemde 78% van de Fransen vĆ³Ć³r onafhankelijkheid van Algerije.
Laos
Lao-Lao
Lao-Lao is de goedkoopste sterkedrank ter wereld en kost minder dan een euro per liter. Door illegaal stoken kan de veiligheid van het drankje echter niet altijd worden gegarandeerd. Er zijn gevallen bekend waar het drinken van Lao-Lao tot blindheid heeft geleid.
Braziliƫ
Cristo Redentor
De berg in Rio de Janeiro waar het beroemde Christusbeeld op staat, ligt trouwens midden in een door de mens aangelegd regenwoud van 33 vierkante kilometer. Daarmee is het het grootste bos ter wereld dat middenin een stad ligt.
Berlijn
De Beer dāoro
Het Berlijnse filmfestival Berlinale trekt 230.000 bezoekers per jaar en is daarmee het drukste filmfestival ter wereld.
Europa
Eurocentrisch?
De eerste keer dat de Michelingids sterren ging uitdelen aan restaurants buiten Europa, was pas in 2005 (vooroorlogse koloniƫn uitgezonderd).
Los Angeles
De geboorte van Hollywood
Filmmakers zochten begin 20e eeuw hun heil op een plek zo ver mogelijk weg van New Jersey. Want daar zat Thomas Edison, die allerlei patenten had op het gebied van films en rechtszaken aanspande tegen iedereen die die patenten schond. En dus trokken filmmakers naar het wilde, wetteloze westen, buiten het gezichtsveld van Edison.
Italiƫ
Zwalkend zuiden
De economische tegenstellingen tussen Noord- en Zuid-Italiƫ zijn schrijnend. In het zuiden ligt de werkloosheid zo'n drie keer zo hoog en het inkomen zo'n twee keer zo laag.
Guatemala
Ik kan er geen kaas van Maya
De Maya's hadden zo'n onmogelijke taal, dat wetenschappers meer dan 100 jaar bezig zijn geweest om het te ontcijferen. Nog steeds hebben ze niet alle teksten ontcijferd.
Estland
C'est nog niet echt land
Tussen het vertrekken van de Sovjets en het binnenvallen van de Duitsers in 1917, waren de Esten ongeveer een paar uur onafhankelijk.
Tunesiƫ
Hannibals olifanten
De Carthaagse bevelhebber Hannibal jaagde in de oudheid de Romeinen de stuipen op het lijf. Hij stak met zijn leger met krijgsolifanten de Alpen over en wist op een haar na Rome te veroveren.
Algerije
Zizou
De beste Franse voetballer aller tijden heeft Algerijnse wortels. Zinedine Zidane won als speler alle grote prijzen en bereikte als coach een unicum: hij werd de eerste trainer die de Champions League drie keer achtereen won.
Andorra
1000 jaar vrede
Andorra kent al duizend jaar vrede, maar volgens een prachtig (niet factchecken) verhaal vergaten ze na hun puur symbolische oorlogsverklaring aan Duitsland in 1914 om vrede te sluiten, waardoor ze juridisch nog tot 1957 in oorlog waren met Duitsland.
Chili
Hartverscheurend
Michelle Bachelet en Evelyn Matthei waren hartsvriendinnen, tot de coup van 1973. Bachelets familie werd gemarteld en vermoord, Mattheiās familie werd machtig onder Pinochet. 40 jaar later kwamen ze elkaar weer tegen: Bachelet als eerste vrouwelijke president van het land, Matthei als haar grootste uitdager!
Malta
Mag ik 1 Malta alstublieft?
De Orde van Malta is een eeuwenoude soevereine katholieke ridderorde die zich inzet voor humanitaire hulp en medische zorg, met diplomatieke betrekkingen en een internationale aanwezigheid, maar zonder eigen grondgebied. Ze kregen in 1530 het eiland Malta van Vriend van de Show Karel V. Toen hebben ze overal hun kruis achtergelaten: het Maltese kruis. Tegenwoordig zitten ze in Rome.
eSwatini
Avondvierdaagse
De berg Sibebe, vlak buiten Mbabane, is de op ƩƩn na grootste monoliet ter wereld, na Uluru. Een monoliet is een grote steen die uitsteekt in het landschap, omdat omliggend gesteente is geƫrodeerd. De Rotary Club van Mbabane organiseert een jaarlijkse wandeltocht naar de top, met duizenden deelnemers.
Belarus
Ecoloog Adolf
De uitgestrekte en onbegaanbare Pripjatmoerassen splitsten in de Tweede Wereldoorlog het oostfront in tweeƫn. En dus trokken allerlei vluchtelingen en partizanenstrijders naar het gebied. De Duitsers wilden het gebied droogleggen, de bewoners uitroeien en er Duitse kolonisten vestigen. Adolf Hitler himself zou dit plan hebben tegengehouden, omdat hij bang was dat de drooglegging zou zorgen voor verwoestijning.
Kenia
Vogelparadijs
Bij het Baringomeer in het midden van Kenia zijn in 24 uur een 342 verschillende vogelsoorten gespot: een wereldrecord. Er komen in het gebied zelfs 470 soorten voor, dus ze hebben er nog 128 gemist.
Los Angeles
Filefuik
De gemiddelde Angelino stond in 2019 gemiddeld 119 uur in de file. Desondanks is de gemiddelde forens korter onderweg dan in steden als Chicago en New York. De reden? De polycentrische opbouw van Los Angeles zorgt ervoor dat de werkgelegenheid is verspreid over allerlei kernen.
Canada
De aanhouder wint
Niemand kwam vaker uit op de Olympische Spelen dan de Canadese springruiter Ian Miller. Hij nam liefst 10 keer deel, van 1972 tot 2012. Alleen de Spelen van 1980 in Moskou moest hij missen vanwege een boycot van de westerse wereld. In 2008 beloonde hij zich uiteindelijk met een zilveren medaille.
Nepal
Geboeddhaplaats
Siddharta Gautama was een prins die werd geboren in Lumbini, Nepal. Hij ontsnapte, bereikte door meditatie de staat van verlichting en werd de eerste boeddha. Hij is dus de grondlegger van het boeddhisme.
CuraƧao
Een oud geloof in de Nieuwe Wereld
Sefardische joden emigreerden al vroeg vanuit Amsterdam naar de Nederlandse koloniƫn. Bekende CuraƧaose namen als Maduro, Pinto en De Marchena zijn Sefardisch-joodse namen. In 1732 werd in Willemstad de MikvƩ Israƫl-synagoge gebouwd. Het is nu de oudste nog actieve synagoge op het westelijk halfrond.
Tadzjikistan
Tunnel of Death
De Tadzjiekse Anzob-tunnel staat bekend als de gevaarlijkste tunnel ter wereld. Voordat -ie werd aangelegd, konden Tadzjieken niet van de ene naar de andere kant van hun land zonder een stuk door Oezbekistan te rijden.
Bahama's
Zandbanken
De Bahama's zijn als enige eilandengroep in Midden-Amerika geen Antillen. Ze liggen ook buiten die boog van vulkanische eilanden en hebben een hele andere ontstaanswijze. Eigenlijk zijn het zandbanken die onderdeel maken van het continentaal plat van Noord-Amerika.
Bangladesh
Kabaddi kabaddi kabaddi
Kabaddi is de nationale sport van Bangladesh. Het lijkt een beetje op trefbal, alleen dan met aantikken in plaats van gooien. Een speler probeert in Ć©Ć©n ademteug zoveel mogelijk spelers van de tegenpartij aan te tikken met de bal. Om te controleren dat de speler tijdens zijn beurt niet stiekem ademhaalt, moet de speler onophoudelijk 'kabaddi, kabaddi, kabbadi' roepen.
Costa Rica
Droste-vlaggen
Costa Rica is samen met de Dominicaanse Republiek, Ecuador, El Salvador, HaĆÆti, Mexico en Peru een van de zeven landen wiens vlag zichzelf afbeeldt. Een droste-effect van Ć©Ć©n level dus. De vlag van Costa Rica beeldt bijvoorbeeld een bootje af, waarop de vlag van Costa Rica wappert.
Mali
Koninkrijk Ghana
Een van de staatkundige voorlopers van Mali was het Koninkrijk Ghana. Dat koninkrijk heeft dus niks te maken met het land Ghana zoals we dat nu kennen.
Iran
Heilige berg
De stratovulkaan de Damavand is voor Iraniƫrs net zo heilig als de Fuji voor Japanners en de Ararat voor Armeniƫrs. Met 5609 meter is het de hoogste berg van Iran en de hoogste vulkaan van Aziƫ. Er zijn op het oostelijk halfrond maar twee vulkanen hoger: de Kilimanjaro en de Elbroes.
Europa
Bandenmerk maakt restaurantgids
Gekke crossover hĆØ? Het Michelinmannetje heet Bibendum. Van het Latijnse 'nunc est bibendum' - 'nu moet er gedronken worden'.
Kenia
I'm flying hiiiiigh
De RĆ¼ppellsgier is de hoogst vliegende vogel ter wereld. Hij kan tot 11 kilometer hoogte vliegen: de kruishoogte van grote verkeersvliegtuigen. Door een bepaalde hemoglobine kan ie heel efficiĆ«nt zuurstof absorberen en dus makkelijker in ijlere lucht vliegen, waar het veel minder weerstand ondervindt en dus efficiĆ«nter kan vliegen.
Eilanden: Corsica
CocaĆÆnewijn
Vin Mariani was het geesteskind van Angelo Mariani, een Corsicaanse apotheker eind 19e eeuw. Hij ontketende een revolutie door cocabladeren in water te weken en dat extract te mengen met rode wijn. Hij zette dat in de markt door aanbevelingen te plaatsen van niet minder dan 1086 celebrities uit die tijd. Van Queen Victoria tot de Amerikaanse president McKinley, en de toenmalige pausen waren ook groot fan. Tijdens de Amerikaanse drooglegging haalde ene John Pemberton de wijn eruit en ging dit goedje door als Coca-Cola.
Zuid-Afrika
Nobelprijs
Frederik Willem de Klerk en Nelson Mandela kregen in 1993 samen de Nobelprijs voor de Vrede. De witte De Klerk van de nasionale party en de zwarte Mandela van het Afrikaans Nationaal Congres zetten zich samen in voor het beƫindigen van de apartheid en legden het fundament voor een democratisch Zuid-Afrika.
Italiƫ
Portofinito
Om Portofino leefbaar te houden heeft het stadsbestuur no-waiting-zones ingesteld waar je boetes kunt krijgen als je te lang stilstaat, wachtend op een selfie. Je kunt tot 275 euro boete krijgen.
Saint Kitts & Nevis
Rietsuiker
De economie van Saint Kitts dreef lange tijd op de export van rietsuiker. Het piepkleine eilandje leverde 20% van alle suiker in het Britse Rijk. Er werd een spoorweg aangelegd van de plantage naar de raffinaderij. Het is een van de weinige spoorlijnen in de CaraĆÆben en wordt nu nog gebruikt door toeristen.
Estland
Sixpack
Het vrouwdragen is een serieuze sport in Estland. De Estse greep is zelfs wereldberoemd. Tijdens het WK krijgt de winnaar het gewicht van de vrouw in bier.
Hongkong
Groenkong
Ondanks dat het een van de dichtstbevolkte plaatsen op aarde is, bestaat ongeveer 40% van het grondgebied uit beschermde parken en natuurgebieden.
Ghana
Zondagskindjes
In Ghana bepaalt je geboortedag je voornaam. Zo zijn alle Kofi's geboren op vrijdag, alle Kwames op zaterdag en alle Akwasi's op zondag.
Eilanden: Sardiniƫ
One day I'll be King
Sardiniƫ was voor de Italiaanse eenwording onderdeel van het Koninkrijk Sardiniƫ. Onderdeel ja, want het zwaartepunt van dat koninkrijk was niet Sardiniƫ zelf, maar de regio Piƫmonte op het vasteland. Hoofdstad was dan ook niet Cagliari, maar Turijn. Hoe dan? Het Hertogdom Savoye, waar Piƫmonte onder viel, kreeg begin 18e eeuw Sardiniƫ in de schoot geworpen. Dat was al een koninkrijk, dus door de naam Koninkrijk Sardiniƫ op hun hele grondgebied te plakken, mochten de hertogen zich voortaan koning noemen. En dat wil je natuurlijk.
Maleisiƫ
Orang Oetan
De naam orang-oetan is afkomstig van het Maleise Orang Hutan, dat bosmens betekent. Orang betekent dus gewoon mens.
Noord-Macedoniƫ
FYROM
Toen Macedoniƫ onafhankelijk werd van Joegoslaviƫ, waren de Grieken op zijn zachtst gezegd not amused over de landsnaam en de vlag. Want de regio Macedoniƫ ligt grotendeels in Griekenland, en op de vlag prijkte de zon van Vergina, het symbool van een belangrijke historische stad in Grieks-Macedoniƫ. Griekenland weerde het land van het internationale toneel en dwong af dat de vlag werd veranderd en het land officieel de Former Yugoslav Republic Of Macedonia ging heten. In 2018 kwam eindelijk een eind aan de vete, toen Macedoniƫ het voorvoegsel Noord- kreeg.
Overijssel
CDA-vesting
Overijssel is de enige provincie waar het CDA sinds zijn oprichting altijd de grootste is geworden bij Provinciale Statenverkiezingen. Tot 2023?
Europa
Treineren
Wil je de trein nemen van Lissabon naar Berlijn, dan heb je vanwege het uiteenlopende elektriciteitsnet van de Europese spoorwegen 5 verschillende treinen nodig.
Gelderland
Een van de Karels, deze is van Gelre
Karel van Gelre (1467-1538) aka de Grootste Gelderlander Aller Tijden, veroverde veel land, streed samen met Maarten van Rossem tegen Karel V en liet de Rijn verleggen zodat deze langs Arnhem stroomde. Grote speler.
Westelijke Sahara
Cultuur in ballingschap
Het leven van de meeste Sahrawi speelt zich af in Algerijnse vluchtelingenkampen. Ook het hoofdkantoor van de voetbalbond is er gevestigd, en de nationale competitie vindt plaats binnen de grenzen van het kamp. Het Sahara International Film Festival is het enige filmfestival ter wereld dat wordt georganiseerd in een vluchtelingenkamp. De hoofdprijs? De witte kameel.
Somaliƫ
$omaliā¬
Ongeveer 85% van de Somaliƫrs maakt gebruik van mobiel geld. En ze hebben de ambitie uitgesproken om het eerste cashloze land van de wereld te worden.
Oostenrijk
Gezellige vrijmibo
In 1913 woonden de volgende figuren tegelijkertijd in Wenen: Kaiser Franz Joseph I, Adolf Hitler, Sigmund Freud, Jozef Stalin, Lev Trotski en Josip Tito. Volgens kenners: het laboratorium van de apocalypse.
Roemeniƫ
De blaffers en bijters van Boekarest
Lange tijd stond Boekarest bekend als gevaarlijke stad, en het gevaar kwam uit onverwachte hoek. Begin jaren ā10 van deze eeuw woonden er zoān 64.000 straathonden in de stad, en in 2012 werden er meer dan 16.000 aanvallen gemeld. Grondige maatregelen volgden, nu zijn ze bijna allemaal dood, opgenomen in asielen of ondergebracht bij mensen thuis.
Zambia
Beyond boterhamworst
Een typische Zambiaanse snack is Chikanda: gemalen wortels van orchydeeen, vermengd met pinda en chili. Na het koken krijgt het een hele vlezige textuur en wordt daarom vaak Afrikaanse boterhamworst genoemd. Binnenkort in het schap met vleesvervangers?
Nicaragua
BFF
De linkste lente in het Nicaragua van de jaren '80 kon wereldwijd op sympathie rekenen, zelfs van Jimmy Carter. Ook de Nederlandse gemeentepolitiek hield zich niet afzijdig. Tientallen Nederlandse gemeenten knoopten stedenbanden aan in Nicaragua, waarvan de meeste nog steeds bestaan. Ietwat ongemakkelijk, nu de linkse lente is ingeruild voor een regelrechte dictatuur.
Argentiniƫ
Gelegenheitsfreund
Argentiniƫ probeerde na de Tweede Wereldoorlog Duitse wetenschappers te rekruteren, net zoals de VS en de Sovjet-Unie. De Argentijnen waren alleen een stuk soepeler over wie die grote wetenschappers mee mochten nemen. In de VS mochten ze bijvoorbeeld alleen directe familie meenemen, maar in Argentiniƫ mocht je ook je beste vriend, buurman en schoonmaker meenemen. Zo hadden sommige wetenschappers 'ineens' een nazi-kopstuk als beste vriend.
Rome
Wiskundige vitaminen
De romanesco - de groente - is een fractal: wanneer je in- en uitzoomt bestaat hij uit telkens dezelfde patronen op verschillende schaalniveaus. Knopjes vormen stronkjes volgens de wildste wiskundige patronen. De hele opbouw van de groente volgt de fibonacci-reeks, wat betekent dat elk stronkje uit net zo veel knopjes bestaat als de twee naastgelegen binnenste stronkjes bij elkaar. Dit patroon vind je ook in zonnebloemen.
Liever alle feitjes op een rij?Ā Klik dan hier.
Vriend van de show š
Je kunt De Grote Podcastlas steunen als vriend van de show. Voor slechts 2,50 euro per maand of 27,50 per jaar kun je ons steunen om onze podcast te blijven maken.
Ons groepje vrienden van de show is inmiddels groter dan het inwonertal van Vaticaanstad!
Ons groepje vrienden van de show is inmiddels groter dan het inwonertal van Vaticaanstad!
Luister op š
Je vindt onze podcast terug op onderstaande platformen
