Kroegfeitjes generator | De Grote Podcastlas

FEIT:

Noord-Macedonië

Vardarland

De rivier de Vardar snijdt Noord-Macedonië doormidden en bepaalt vrijwel in z’n eentje het landschap. Zo’n 90% van het land behoort tot haar stroomgebied. Ze slingert van noordwest naar zuidoost en dwingt zich door grillige kloven en smalle doorgangen, gevormd door de gebroken aardkorst waar het land op ligt. Vandaar ook dat een hele buts voetbalclubs, handbalverenigingen en klaverjaskwartetten hiernaar zijn vernoemd.

Laos

Lao-Lao

Lao-Lao is de goedkoopste sterkedrank ter wereld en kost minder dan een euro per liter. Door illegaal stoken kan de veiligheid van het drankje echter niet altijd worden gegarandeerd. Er zijn gevallen bekend waar het drinken van Lao-Lao tot blindheid heeft geleid.

Guinee-Bissau

Lekker verschansen in de mangrove

Twee tot drie ton cocaïne passeert Guinee-Bissau, per maand. De straatwaarde daarvan is groter dan het maandelijkse BNP van Guinee-Bissau.

Sao Tomé en Principe

Sint Thomas

Sao Tomé en Principe waren onbewoond toen de Portugezen voet aan wal zetten. Men weet niet precies in welk jaar dat was, vermoedelijk rond 1470. Wat men wél precies weet is de dag waarop dat gebeurde: 21 december, de sterfdag van de apostel Sint Tomas. São Tomé dus.

Nauru

Roofbouw

Nauru werd door de kolonialen begin 20e eeuw opgericht als fosfaatmijn, omdat 80% van het eiland uit fosfaat zou bestaan. Inmiddels zijn de voorraden op, is het eiland uitgeput en is 80% van de begroeiing verdwenen. Het land is totaal onvruchtbaar geworden. Nogal wrang, gezien fosfaat wordt gebruikt voor kunstmest in de rest van de wereld.

Filipijnen

Groenrechts?

Rodrigo Duterte hield er een opmerkelijke cocktail van standpunten op na. Hij was ongekend hard in zijn aanpak van de drugscriminaliteit en liet veel dealers en gebruikers vermoorden. Tegelijkertijd verdedigde hij het homohuwelijk, verstrekte hij gratis condooms en spande hij zich in om de natuur op de Filipijnen te beschermen. Zo sloot hij het resorteiland Boracay een half jaar lang om milieuproblemen te kunnen oplossen die het toerisme had veroorzaakt.

Noord-Macedonië

En keizer van Antarctica?

Toen Alexander de Grote overleed, was hij koning van Macedonië, koning van Perzië en farao van Egypte tegelijk.

Koerdistan

Air Bil

Het vliegveld van Erbil behoort tot de top van ‘s werelds langste landingsbanen: bijna 5 kilometer. Een kilometer langer dan de polderbaan. Dit komt voornamelijk omdat het vliegveld decennia dienst deed als militair vliegveld, waar zware Amerikaanse militaire vliegtuigen landden.

Equatoriaal-Guinea

Duisterste feitje van de site?

De voormalige president van Equatoriaal-Guinea, Francisco Macias Nguema, heeft in 1975 tijdens kerst 150 van zijn tegenstanders in een voetbalstadion laten executeren door soldaten verkleed als kerstman terwijl de versterkers het lied van Mary Hopkin "Those Were the Days" op repeat speelden.

Mexico

Mooie terp

De piramide van Cholula is de grootste piramide ter wereld qua volume. De piramide is 'slechts' 66 meter hoog, maar heeft een basis van bijna 500 meter lang: vier keer zo veel als zijn Egyptische concurrent en daardoor een dubbel zo groot volume. Hij is alleen volledig begroeid geraakt, waardoor de Spanjaarden dachten dat het een heuvel was en er allemaal gebouwen bovenop hebben gezet.

Mozambique

Africa is a country

De film Blood Diamant met Leonardo di Caprio is opgenomen in Mozambique. Boeiend dat het verhaal zich 6.000 kilometer verderop afspeelt, in Sierra Leone.

Saoedi-Arabië

Land van Saud

In 1932 stichtte Abdoel Aziz ibn Saud het koninkrijk dat hij naar zichzelf vernoemde: Saudi-Arabië. Daarmee is het één van de twee landen ter wereld die de naam dragen van de heersende familie. De andere? Liechtenstein.

Filipijnen

Boots on the ground

De Filipijnen zijn samen met Guam de enige Amerikaanse gebieden die in de Tweede Wereldoorlog succesvol werden bezet door de Japanners. Uiteraard kwamen de Amerikanen snel orde op zaken stellen aan het eind van de oorlog.

Istanbul

Zildjian

Avedis Zildjian probeerde goud te maken door andere metalen samen te smelten. Dat lukte niet, maar de goudkleurige schijf waar hij mee eindigde maakte wel een mooi geluid. Dat vond de Sultan ook, en dus begon hij in 1623 in Constantinopel die bekkens te produceren voor de militaire bands van het Ottomaanse Rijk. Inmiddels is Zildjian de oudste producent van muziekinstrumenten ter wereld, en de grootste producent van bekkens ter wereld.

Namen

Lesse is more

Vlak voor het dorpje Han-sur-Lesse verdwijnt de Lesse in een verdwijngat. Dan stroomt-ie hemelsbreed 1100 meter onder de grond en komt 20 uur later weer boven. Zie hier: de Grotten van Han. Een van de eerste toeristische trekpleisters ter wereld.

Tanzania

Albinisme

Als albino val je op het Afrikaanse continent extra op. In sommige traditionele kringen worden heilzame krachten toegedicht aan de ledematen van albino's of wordt gedacht dat seks met een albino je van aids kan genezen. Deze misvattingen leiden er helaas toe dat albino's hun leven niet overal zeker zijn in Tanzania.

Nepal

Grote broek

Rond 1800 was Nepal nét verenigd en bliezen ze meteen tamelijk hoog van de toren. Ze probeerden achtereenvolgens gebied te veroveren op China en op India. Dat mislukte, en uiteindelijk mochten ze van geluk spreken dat de Britten ze gedoogden als bufferstaat en niet koloniseerden.

Myanmar

Theetje mineetje

In Myanmar eten ze Lahpet Thoke – oftewel theesalade genoemd. Dat zijn gefermenteerde of ingemaakte (groene of zwarte) theebladeren geserveerd met limoen, garnalen, tomaat, pinda's, bonen en andere smaakmakers. Daar drinken ze dan thee bij.

Londen

Londen Eye maar dan anders

The City of London, kortweg The City, is het oog van de storm. Een financieel zakenhart dat volledig omsloten wordt door 32 ‘boroughs’, die samen een county vormen. Maar The City is zelf een eigen county en geen borough. Sterker nog, het is de kleinste county van het hele VK en heeft een unieke bestuursvorm.

VK: Schotland

Smokey Scotch

Hoe de Schotse whisky zo rokerig komt? Doordat het verhit wordt boven brandend turf. Vraag maar aan Hugo.

Laos

Kleefrijst

In Laos is men dol op kleefrijst, met 171 kilo per persoon per jaar is het de grootste consument ter wereld. Let op: sushirijst plakt wel, maar is níet hetzelfde als kleefrijst. Probeer het eens bij je lokale toko.

Malta

Mag ik 1 Malta alstublieft?

De Orde van Malta is een eeuwenoude soevereine katholieke ridderorde die zich inzet voor humanitaire hulp en medische zorg, met diplomatieke betrekkingen en een internationale aanwezigheid, maar zonder eigen grondgebied. Ze kregen in 1530 het eiland Malta van Vriend van de Show Karel V. Toen hebben ze overal hun kruis achtergelaten: het Maltese kruis. Tegenwoordig zitten ze in Rome.

Bahama's

Vliegvelden als bushaltes

De luchtvaartinfrastructuur op de Bahama's is extreem fijnmazig. Wij telden 61 vliegvelden, sommigen op piepkleine eilandjes. De meeste vliegvelden worden niet bediend door commerciële vluchten, maar wel door privéjets van alle rijke Amerikanen, Canadezen en Britten die van hun poen genieten op de Bahama's.

Niger

Flink modderfiguur

Agadez is de toegangspoort tot de woestijn, al sinds de 15e eeuw toen het opbloeide als kruispunt van de karavaanhandel. Het historische centrum, verdeeld in 11 wijken, is zo gemaakt dat ze de grenzen van oude kampementen voorstellen. Meest bekend is de Agadez-moskee, die heeft een 27 meter hoge lemen minaret, en is het hoogste modderstenen bouwwerk ter wereld.

Henegouwen

Mijnosaurus

In 1878 werd in de steenkoolmijn van Bernissart, op 322 meter diepte, tientallen vrij volledige iguanodonskeletten ontdekt. Het is hiermee een van de rijkste dinosauriërvindplaatsen ter wereld.

Kenia

Masaimania

De bekendste bevolkingsgroep in Kenia zijn de Masai, ook al maken ze slechts 2% van de bevolking uit. Maar in de Serengeti wonen, mooie kleding dragen en hoog kunnen springen is blijkbaar goede reclame. Hun schild neemt ook een onevenredig prominente plek in op de vlag. Vergelijk het een beetje met een Nederlandse vlag vol Pompeblêden.

Turkmenistan

Merv gebeukt

In Turkmenistan stond ooit de grootste stad op aarde: Merv. Daar wonen in de 12e en 13e eeuw zo'n 500.000 mensen voordat het met de grond gelijk werd gemaakt door de Mongoolse horde. Nu staan er nog een paar ruïnes.

Paraguay

Guarani

Bijna alle Paraguayanen beheersen het Guaraní. Dat maakt het een van de best overlevende oorspronkelijke talen van Zuid-Amerika.

Micronesië

Micronesië is groot en klein

Het landoppervlak van Micronesië is ongeveer gelijk aan dat van Singapore. Maar van west naar oost is het bijna 2800 kilometer. Qua Economische Exclusieve Zone, het stuk van de wereldbol binnen jouw soevereine gebied, is Micronesië het 14e land ter wereld.

India

M,oe,il,ijk

In India zul je vaak grote getallen gebruiken. Die noteren ze als volgt: lakh (honderdduizend) schrijven ze als 1,00,000. Crore (miljoen) schrijven ze als 1,00,00,000.

Limburg

Limburg maakt ons minder saai

Zonder Limburg zou ons hoogste punt in Gelderland liggen, 110 meter boven zeeniveau. Van alle Europese landen zouden we dan alleen Vaticaanstad verslaan, en eindigen onder saaie landen als Letland en Denemarken. Thanks, Limburg!

New York City

Divers

New York is taalkundig de meest diverse stad ter wereld, met zo’n 800 talen. Niet gek: meer dan één op de drie New Yorkers is niet in de Verenigde Staten geboren.

Oeganda

Slachter van Afrika

Idi Amin was een van de verschrikkelijkste dictators die de wereld heeft gekend. Onder zijn bewind in de jaren '70 stierven meer dan 300.000 Oegandezen. Het bezorgde hem de bijnaam De Slachter van Afrika. Zelf liet hij zich liever aanspreken met Zijne Excellentie Veldmaarschalk Hadji Doctor Idi Amin Dada, President voor het Leven van Oeganda, drager van het Victoriaanse Kruis, lid van de Excellente Orde van de Bron van de Nijl en Veroveraar van het Britse Rijk in Afrika.

Venezuela

Hel op aarde

Boven het Meer van Maracaibo onweert het meer dan waar ook ter wereld: gemiddeld 297 dagen per jaar. Het gaat meestal de hele nacht door, bijna non-stop, dus de hemel licht continue op. Soms slaat de bliksem er 28 keer per minuut in.

Oost-Timor

Je land staat scheef

Het centrale deel van Oost-timor bestaat uit ruige bergketens, met als hoogste piek de Tatamailau van bijna 3000 meter hoog. De hellingen zijn zo steil dat bijna de helft van het land een hellingshoek van meer dan 40 graden heeft. Maakt het prachtig, maar ook behoorlijk onpraktisch.

Mumbai

Dabba walla's

De dabba walla’s zijn maaltijdbezorgers in een 130 jaar oud systeem. Ze werken per fiets en per trein, zijn vaak analfabeet, en hebben een ingewikkeld systeem van codes en kleuren om ervoor te zorgen dat de maaltijden hun weg vinden van thuisadres naar kantooradres van hun bestellers. Slechts een op de zes miljoen maaltijden mist zijn doel.

Nepal

Paralelle koning

In 1846 raakte de koning (de Shah) de daadwerkelijke macht kwijt aan de premier (de Rana). Die maakten het premierschap erfelijk. Een soort parallel koningshuis dus. De koning helemaal afzetten was geen optie, want die werd door de bevolking gezien als een reïncarnatie van Vishnoe, dus dat zou gezeik opleveren.

Armenië

Kreukelzone

Het Kaukasus-gebergte zijn er eigenlijk twee: de Noord-Kaukasus en de Zuid-Kaukasus. De vorming van Zuid heeft de vorming van Noord veroorzaakt. In Zuid vind je vulkanen, Noord is eigenlijk een grote geplooide zeebodem.

Nicaragua

Zwarte heuvel

De Cerro Negro ontstond in 1850 en is daarmee de jongste vulkaan van Centraal-Amerika. Het magma in deze vulkaan is tamelijk basaltisch, en daardoor donker van kleur. De flanken van de vulkaan kleuren dus zwart, vandaar de naam, en lenen zich uitstekend om vanaf te sandboarden.

Guinee-Bissau

Cash-ew

Niet minder dan 95% van de export van Guinee-Bissau bestaat uit cashewnoten. Er ligt in Guinee-Bissau zelfs een rivier die de Cacheu heet, maar die namen zijn niet verwant.

Groenland

McWhale

Er zijn geen fastfoodketens op Groenland.

Belarus

Zeg nooit nooit

De regering van het onafhankelijke land Belarus werd in 1919 verjaagd toen de Sovjets het overnamen. Ze gingen in ballingschap in andere landen en hun nazaten zijn dat nog steeds. Het is de oudste regering in ballingschap ter wereld. Als ze ooit terugkomen om de macht op te eisen staan wij klaar met een filmploeg en een Netflix-contract.

Libanon

Bijbelse naamgeving

Lebanon staat op de zevende plaats van de meest voorkomende plaatsnamen in de VS. 36 keer.

Rome

Res publica

In 509 voor Christus werd de laatste Etruskische koning van Rome verjaagd en werd de jonge stad een republiek: voor zover bekend de eerste van de geschiedenis. De bevolking koos sindsdien ieder jaar twee consuls om de stad te besturen. Het bestuur van Rome werd daarmee letterlijk een publieke zaak, een res publica.

Henegouwen

Borinage

De Borinage is een streek waar al sinds de 12de eeuw steenkool werd ontgonnen. Borinage ligt centraal in Henegouwen, tegen de Franse grens en de naam komt van borain, het Franse woord voor mijnwerker.

Noord-Korea

Paranoia 2.0

Noord-Korea moet Albanië voor zich dulden qua bunkerdichtheid, maar is wel het meest ondertunnelde land ter wereld.

Verenigde Arabische Emiraten

Big spendin

Dubai is met afstand de stad waar toeristen gemiddeld het meest uitgeven. Gemiddeld $553 per dag.

Luxemburg

Luxemburgers houden hun Bourgondische erfgoed dichtbij. Luxemburg-Stad is de stad met de meeste Michelinsterren per hoofd van de bevolking. Restaurant Chiggeri heeft net geen Michelinster, maar wel de grootste wijnkaart ter wereld. Ze serveren 1746 verschillende wijnen.

Canada

IJspaleis

Canada haalde ooit een gouden medaille met IJshockey op de Olympische Zomerspelen. In 1920 was IJshockey al wel olympisch, maar de eerste Winterspelen vonden pas 4 jaar later plaats. En dus bouwde men in Antwerpen het IJspaleis, een van de oudste kunstijsbanen ter wereld die daarna nog bijna 100 jaar is blijven staan.

Sao Tomé en Principe

Grote Pico

De grote rechtopstaande berg die je op alle plaatjes ziet, is een "vulkanische plug". Dat is niets meer dan het gestolde magma in de kraterpijp, zeg maar het spuitgat van een vulkaan. De rest van de berg is geërodeerd en wat overblijft is een piemelvormige berg.

Suriname

SLM-ramp

In 1989 stortte een toestel van de Surinaamse Luchtvaartmaatschappij bij de landing in Paramaribo neer in dichte mist. Aan boord was vrijwel de voltallige selectie van het Kleurrijk Elftal, een team van Surinaams-Nederlandse profvoetballers. Stanley Menzo ontsnapte aan de ramp omdat hij een vlucht eerder had genomen. Diezelfde Stanley Menzo staat nu aan het roer van het Surinaamse nationale team in een poging om voor het eerst het WK te bereiken. Het is hem zeer gegund.

Noord-Brabant

Maakregio Brabant

Brabant is de regio in Nederland die verreweg de meeste toegevoegde waarde heeft qua industrie in Nederland. Van de top 5 COROP gebieden met hoogste toegevoegde waarde van industrie, liggen er 3 in Brabant.

Noord-Macedonië

Slangeneiland of pelikanenparadijs?

In het Prespameer, vlakbij Ohrid, ligt Golem Grad: het enige eiland van Noord-Macedonië. Officieel onbewoond, maar rijk bevolkt. Er leeft de grootste kolonie kroeskoppelikanen van Europa, maar ook een flinke populatie slangen. Afhankelijk van je reisgezelschap kies je dus of je het Slangeneiland of Pelikaaneiland noemt.

Paraguay

Waterkracht exporteren

Paraguay produceert 5x meer elektriciteit uit waterkracht dan het zelf consumeert. Het overschot wordt geëxporteerd. Het land is daarmee de grootste elektriciteitsexporteur ter wereld. Dit heeft Paraguay vooral te danken aan de Itaipudam op de grens met Brazilië. Dat is na de Drieklovenstuwdam in China de grootste stuwdam ter wereld.

Estland

Laulupidu

Het Laulupidu is het grootste volksmuziekfestival van Estland. Het bestaat al sinds 1869 en vindt eens in de 5 jaar plaats in Tallinn. Bij de laatste editie in 2019 deden meer dan 30.000 zangers mee en er komen nog eens 80.000 mensen naar luisteren. Er is ook een speciaal zangfestivalstadion voor: het Lauluväljak.

Myanmar

Moeilijk rekenen

Myanmar is een van de drie landen die niet het metrische systeem gebruiken. Liberia en de Verenigde Staten zijn de andere twee.

Libië

Drie steden? Ik zie er maar één

Je hoeft niet heel goed in Grieks te zijn om te snappen dat Tripoli zoveel betekent als 'drie steden'. En er lagen hier ooit inderdaad drie steden langs dit kustgebied, gesticht door de Feniciërs: Leptis Magna, Oea en Sabratha. Deze kustregio werd daarom door de Grieken Tripolitania genoemd. Oea was de enige stad die de oudheid overleefde, en wordt daarom sindsdien Tripoli genoemd, als enige overblijfsel van Tripolitania. In het Arabisch wordt Tripoli trouwens vaak West-Tripoli genoemd, om het te onderscheiden van Tripoli in Libanon.

Australië

Veel Australiërs in weinig steden

Tweederde van de Australiërs woont in slechts vijf steden: Sydney, Melbourne, Brisbane, Perth & Adelaide. De hoofdstad Canberra zit daar dus niet bij.

Armenië

Schrijfkunde vs. scheikunde

Het Armeense alfabet telt 36 letters, dus 1 t/m 36. Tel de letters van ‘voski’, het oud-Armeense woord voor ‘goud’, bij elkaar op en je komt op 79. Goud is het 79e element van het periodieke systeem. Dit kun je doen voor alle zeven klassieke metalen. Het raadselachtige is: het periodieke systeem werd pas 1500 jaar later opgesteld dan het Armeense alfabet.

Slowakije

Hooghout

In Levoča staat het hoogste houten altaar ter wereld. Het is bijna 20 meter hoog en supermooi gedecoreerd.

Albanië

Mercedes, mercedes, mercedes

Tijdens het bewind van Enver Hoxha was privébezit van auto's verboden. In 1991 reden er daarom maar 6000 auto's rond in Albanië. Nu zijn het er bijna 700.000, waarvan opvallend veel van het merk Mercedes (op enige moment zeker 80%). Het gaat veelal om tweedehands auto's die zijn geïmporteerd uit West-Europa. Albanezen zweren bij de betrouwbaarheid van Mercedes op de slechte Albanese wegen.

Venezuela

Redder van de westerse wereld

Voordat Venezuela en het westen gebrouilleerd raakten, kwam de olie ons goed van pas: 70% tot 90% van alle olie die het westen tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikte voor hun strijd tegen Nazi-Duitsland kwam uit Venezuela.

België

Landlocked?

België ligt aan zee, en dat maakt het land goed bereikbaar voor internationale handel. Toch? Nou, dat valt tegen. De grootste rivieren in België stromen namelijk via Nederland in zee (Schelde en Maas). Alleen het miezerige stroompje van de IJzer mondt in eigen land uit in zee. Het achterland van België is via de eigen kust dus van nature zeer slecht ontsloten.

Londen

Livingstone, Johnson, Khan

Dit zijn alle burgemeesters die Londen ooit heeft gehad. Want de positie van burgemeester bestaat pas sinds 2000. Daarvoor was het bestuur in handen van een soort gemeenteraad. De piepkleine City of London is weer eens de uitzondering: die hebben al bijna 1000 jaar eigen burgemeesters.

Cyprus

Douze points

Cyprus en Griekenland hebben een gezamenlijk pooltje met artiesten die ze afvaardigen naar het Eurovisiesongfestival. Het komt daardoor regelmatig voor dat artiesten zowel voor Cyprus als voor Griekenland zijn uitgekomen. Het wekt geen verbazing dat de douze points ook vaak aan elkaar worden uitgedeeld.

Papoea-Nieuw-Guinea

Beestenboelsmeltkroes

De diversiteit die de mens op Nieuw-Guinea heeft, bestaat ook onder de fauna. Maar liefst 8% van alle gewervelde diersoorten in de wereld woont op dit eiland.

Jamaica

Murder she wrote

Jamaica staat op 1 qua moorden per hoofd van de bevolking. In 2022 werden er zo'n 1.500 mensen vermoord: dat komt neer op 53 moorden per 100.000 inwoners.

Rwanda

Hoog laag

Heel Rwanda ligt boven de 950 meter, en daarmee is het het land met het één na hoogste laagste punt ter wereld. Alleen Lesotho troeft ze af.

Mozambique

Zionisten

Veel christenen in Mozambique zijn lid van de zionistische kerk. Die dankt zijn naam aan de stad Zion (Illinois, VS) en heeft niks te maken met de zionistische ideologie. Overigens heb je in het christendom ook een stroming die bekend staat als het christenzionisme. Aanhangers daarvan omarmen wél het idee dat de Joden moeten terugkeren naar het Heilige Land, maar hebben dus niks te maken met de zionistische kerk.

Zweden

Je kunt elke złoty maar één keer uitgeven

ABBA was zó populair dat er een miljoen exemplaren van The Album verkocht werden. Tijdens de Koude Oorlog. Met de import van de albums was Polen in één klap door zijn buitenlandse valutareserves heen.

Tonga

Mormonen

Nergens ter wereld wonen procentueel zoveel mormonen als op Tonga. 60% van de Tonganen is mormoon. En die nemen hun geloof érg serieus. Denk dus even twee keer na voordat je op zondag in badkleding over het strand gaat paraderen.

Italië

Fiasco

Dit Italiaanse leenwoord kan goed worden gebruikt om de militaire geschiedenis van Italië samen te vatten. In 1896 werden ze finaal in de pan gehakt door Ethiopië, de grootste nederlaag van een Europese macht in Afrika. In de Eerste Wereldoorlog verloren ze heel Noordoost-Italië aan Oostenrijk en mochten ze van geluk spreken dat ze aan geallieerde zijde vochten en nadien alles terugkregen. In de Tweede Wereldoorlog probeerden ze vergeefs Griekenland te veroveren en moest Duitsland ze komen redden.

Indonesië

Revolusi!

Indonesië was het eerste land dat na de Tweede Wereldoorlog een succesvolle onafhankelijkheidsstrijd voerde tegen een Europese koloniale macht. Soekarno werd de eerste president. Na vier jaar bloedige strijd met Nederland werd het land in 1949 onafhankelijk.

Jordanië

Michael Jordans medailles

Michael Jordan heeft meer gouden medailles gewonnen dan het land Jordanië. Hij won goud op de spelen van 1984 en 1992, Jordanië alleen in 2016.

Oeganda

Staak je zoektocht maar

Op zoek naar de bron van de Nijl? Houd óf Ethiopië aan (voor meeste watertoevoer), óf Oeganda (vanaf Victoriameer), óf Rwanda (verste toevoer stroomopwaarts). Hoef je niet lopend met een kapmes door de Afrikaanse bossen.

Zeeland

'Zeeuwse' mosselen

Zeeuwse mosselen zijn immens populair. Alleen komen tegenwoordig de meeste Zeeuwse mosselen niet meer helemaal uit Zeeland. Ze worden eerst gekweekt in de Waddenzee of zelfs in het buitenland en daarna nog heel even ondergedompeld in de Oosterschelde.

Ghana

Absurd

Ferdie Adoboe (niet te verwarren met de minder geslaagde Ghanees Freddy Ady) is houder van twee absurde wereldrecords. De eerste op de 100 meter achteruitrennen, in een verbluffende tijd van 13,6 seconden. En de tweede op het onderdeel snelhooghouden, waarbij hij in een halve minuut een voetbal 144 hooghoudt.

Nepal

Sherpa's in Noorwegen

Het vermogen van Sherpa's om voor langere tijd goed functioneren op grote hoogte bleef in Noorwegen niet onopgemerkt. Die huren al tientallen jaren Sherpa's in om wandelpaden aan te leggen door de bergen. Ze kunnen zware stenen op hun rug dragen op plekken waar machines er niet bij kunnen. Met het werk verdienen ze in een Noorse zomer meer dan in 30 jaar in Nepal.

Detroit

Antoine de la Mothe Cadillac

De plek waar Detroit ligt, werd gevonden door de Franse legerleider Antoine de la Mothe Cadillac. 200 jaar later koos Henry Leland bewust voor Cadillac als naam voor zijn automerk als eerbetoon. Het wapen op het Cadillac-logo is ook gebaseerd op het familiewapen van De la Mothe Cadillac.

Papoea-Nieuw-Guinea

Carl Emil Pettersson

Deze Zweedse zeeman leed schipbreuk en spoelde aan op het eiland Tabar, ten noorden van Nieuw-Guinea. Daar woonde een stam die kannibalistisch zou zijn. Maar Pettersson werd niet opgegeten, sterker nog: hij trouwde met de dochter van de koning en werd later zelf koning van het eiland. Voor Astrid Lindgren werd Petterson de voornaamste inspiratie voor de vader van Pippi Langkous.

Oezbekistan

Buchari

Ken je iemand met Boukhari als achternaam? Een van zijn/haar voorouders komt uit Buchara, Oezbekistan.

Limburg

Lommelse Sahara

In de lage Kempen vind je de Lommelse Sahara: een woestijn van bijna 200 hectare. Een uniek stukje natuur, dat paradoxaal genoeg ontstaan is door milieuvervuiling. Begin 20e eeuw zorgde een nabijgelegen zinkfabriek ervoor dat alle vegetatie afstierf.

VK: Wales

Cnapan

Deze typische Keltische balsport werd gespeeld tussen twee aangrenzende dorpen. Het speelveld besloeg die twee dorpen en het tussenliggende buitengebied. Het doel was om de bal mee te nemen naar de eigen kerk. Verder waren er eigenlijk geen regels. Op zo'n enorm speelveld was het ook lang niet altijd voor iedereen duidelijk waar de bal zich bevond. Dus het was niet alleen een kwestie van gooien en passen van de bal, maar ook van smokkelen.

New York City

Subway

De metro van New York City is een van de oudste en grootste ter wereld. Geen enkel ander metronetwerk heeft zoveel stations: 472 stuks. En het werkt als een trein: van alle grote steden in de Verenigde Staten, heeft New York de laagste gemiddelde reistijd voor woon-werkverkeer. Ook het gemiddelde brandstofverbruik ligt in New York relatief laag: dit is gelijk aan het gemiddelde van de Verenigde Staten in de jaren 1920.

Republiek Congo

Dweilen met de kraan open

Qua debiet, dus de hoeveelheid water die hij afvoert, is de Congorivier de grootste van Afrika. Bij de monding stroomt per seconde gemiddeld 42.000 m3 water de zee in. Dat zijn 17 Olympische zwembaden per seconde. Indrukwekkend, maar de Amazone lacht erom: de absolute debietkampioen voert 225.000 m3 water per seconde af. Dat zijn bijna 100 Olympische zwembaden per seconde.

Noord-Korea

Gaat erom wat je ermee doet

Het grootste stadion ter wereld staat in Pyongyang. Het Rungrado 1st of May Stadium heeft plek voor 150.000 mensen, acht verdiepingen, en een vloeroppervlak van 207.000 m², ongeveer een half Vaticaanstad. Maar in plaats van gejuich hoor je hier vooral georkestreerde massa’s, synchrone gymnastiek en duizenden kinderen die in de tribunes met kaartjes een portret van Kim Jong-un vormen.

Gelderland

Grolle

Het biermerk Grolsch komt oorspronkelijk niet uit Twente, maar uit de Achterhoek. Niet Overijssels, maar Gelders dus. Grolsch is vernoemd naar Grolle: de lokale benaming voor het stadje Groenlo.

Fiji

Nieuwe vlag

Fiji was al een jaar of drie bezig met een nieuwe vlag. Minder Verenigd Koninkrijk en meer Fiji. Het werd maar uitgesteld en uitgesteld, en tot overmaat van ramp won Fiji in 2016 Olympisch Goud op de Rugby Sevens. De vlag werd ineens weer populair, en Fiji heeft inmiddels afgezien van de plannen voor een nieuwe vlag.

Moldavië

Veel dorpjes

Van alle Sovjetrepublieken had alleen Kirgizië een lagere urbanisatiegraad dan Moldavië. Tegelijkertijd was Moldavië wel de meest bevolkingsdichte Sovjetrepubliek. Veel is er niet veranderd sindsdien: het is het enige land van Europa waar minder dan de helft van de mensen in stedelijk gebied woont: ongeveer 45%. Voor je referentiekader: in Nederland en België is dat boven de 90%.

Portugal

Oost west...

De Portugezen verwierpen het idee van Spanje dat Azië via het westen bereikt kon worden. De Portugezen en Spanjaarden zaten elkaar dan ook nauwelijks in de weg en beklonken dat met het verdrag van Tordesillas: het westen voor het Spanje van Columbus, het oosten voor het Portugal van Vasca da Gama.

Groningen

Stikstofcrisis?

Het Groningse gas bevat veel stikstof, waardoor er in Nederlandse huizen speciale branders moesten worden toegepast. Nu we steeds meer gas uit het buitenland importeren, moeten we daar stikstof aan toevoegen om het geschikt te maken voor onze branders. In Zuidbroek bouwen we daarom een stikstoffabriek. Best ironisch in een stikstofcrisis.

Venezuela

Wolkenkraker

Een onafgebouwde wolkenkrabber in Caracas werd in 2007 gekraakt door 5000 mensen. Het werd daarom vaak de hoogste sloppenwijk ter wereld genoemd.

Noord-Macedonië

FYROM

Toen Macedonië onafhankelijk werd van Joegoslavië, waren de Grieken op zijn zachtst gezegd not amused over de landsnaam en de vlag. Want de regio Macedonië ligt grotendeels in Griekenland, en op de vlag prijkte de zon van Vergina, het symbool van een belangrijke historische stad in Grieks-Macedonië. Griekenland weerde het land van het internationale toneel en dwong af dat de vlag werd veranderd en het land officieel de Former Yugoslav Republic Of Macedonia ging heten. In 2018 kwam eindelijk een eind aan de vete, toen Macedonië het voorvoegsel Noord- kreeg.

Eilanden: Aruba

Kompas met bladeren

Overal op de ABC-eilanden zie je dividivi-bomen. Omdat de passaatwind altijd uit dezelfde richting komt, zijn deze bomen horizontaal met de wind mee gegroeid. Als je er eentje tegenkomt, weet je dus altijd waar het westen is.

Japan

Sneeuwaap

De Japanse Makaken zijn de noordelijkste apen ter wereld. Ze houden zich in de winter vaak warm in warmwaterbronnen, een mooi vulkanisch cadeautje.

Vaticaanstad

Zwitserse garde

De Zwitserse Garde bewaakt het Vaticaan. Ze zien eruit als folkloristische figuren met hun kleurrijke pakjes, maar schijn bedriegt: het zijn uitzonderijk goed getrainde militairen met zware wapens onder hun pofbroeken.

Malawi

Lake of Flames

Het Malawimeer staat ook wel bekend als het Nyasameer, maar het woord nyasa betekent in het Yao 'meer', dus Nyasameer is Meer Meer. Maar Malawi betekent vlammen. Dus eigenlijk is Malawimeer dus een stuk leuker: Vlammenmeer.

Belize

De kijkdoos

De vlag van Belize is met 12 kleuren de bontste nationale vlag ter wereld. Dat komt voor 10 van de 12 kleuren door het embleem. Beetje valsspelen.

Rome

Wiskundige vitaminen

De romanesco - de groente - is een fractal: wanneer je in- en uitzoomt bestaat hij uit telkens dezelfde patronen op verschillende schaalniveaus. Knopjes vormen stronkjes volgens de wildste wiskundige patronen. De hele opbouw van de groente volgt de fibonacci-reeks, wat betekent dat elk stronkje uit net zo veel knopjes bestaat als de twee naastgelegen binnenste stronkjes bij elkaar. Dit patroon vind je ook in zonnebloemen.

Tanzania

Freddy Mercury

Freddy Mercury is geboren op Zanzibar. Hij verhuisde als kind naar India en vervolgens naar Londen, waar hij faam maakte als leadzanger van Queen en misschien wel de beste zanger ooit. Hij had een enorm bereik en was één van de weinigen die vier octaven zuiver kon zingen.

Genereer feitje

Liever alle feitjes op een rij? Klik dan hier.

FEIT:

Vriend van de show 🎙

Luister op 👂