Alle kroegfeitjes op een rij 👀
Ivan
Ivan de Grote was getrouwd met een Byzantijnze prinses op het moment dat Constantinopel in handen viel van de Ottomanen. Hij meende daarom dat de Romeinze keizerstitel op hem was overgegaan en ging zich tsaar noemen. Twee generaties later was Ivan de Verschrikkelijke de eerste die daadwerkelijk tot tsaar van Rusland werd gekroond.
Moskou
Paralelle koning
In 1846 raakte de koning (de Shah) de daadwerkelijke macht kwijt aan de premier (de Rana). Die maakten het premierschap erfelijk. Een soort parallel koningshuis dus. De koning helemaal afzetten was geen optie, want die werd door de bevolking gezien als een reïncarnatie van Vishnoe, dus dat zou gezeik opleveren.
Nepal
Estonia Startup Nation
Geen land heeft zoveel startups per capita als Estland. De tafeltennistafels en hippe neon-logo's zullen goed verkopen daar.
Estland
Bejaardensoos
De bevolking van Belarus krimpt sterk. Dat is het best voelbaar op het platteland, waar de jeugd ook nog eens wegtrekt naar de steden. In 1940 woonden er ongeveer 7 miljoen Belarussen op het platteland. Nu zijn dat er nog maar 2 miljoen. Het gemiddelde Belarussische dorp telt 89 inwoners, waarvan het merendeel boven de 65 is.
Belarus
Bijbelse naamgeving
Lebanon staat op de zevende plaats van de meest voorkomende plaatsnamen in de VS. 36 keer.
Libanon
Capoeira
Capoeira is een typisch Braziliaanse sport. Het is een soort vechtdans op muziek, die oorspronkelijk werd beoefend door tot slaaf gemaakte Afrikanen. Er wordt gezegd dat zij het beoefenden als gevechtstraining, maar tegenover hun eigenaren deden alsof ze gewoon een dans uitvoerden.
Brazilië
Parisii best oud
Parijs ontstond rond de 3e eeuw voor Christus, toen een Keltische stam, de Parisii, zich vestigde op het Île de la Cité. Een natuurlijk eiland in de Seine, dat we nu kennen als de plek waar de Notre-Dame staat.
Parijs
Speltip 9: weet wanneer je moet stoppen
Abdelaziz Bouteflika kreeg zoveel krediet voor het beëindigen van de Algerijnse burgeroorlog, dat hij als een van de weinige Arabische leiders de Arabische Lente overleefde. Maar in 2019 kwam zelfs aan zijn krediet een eind. Hij had zich als seniele oude man beschikbaar gesteld voor een vijfde termijn, terwijl kort daarvoor was afgesproken dat een president maar twee termijnen mocht dienen.
Algerije
Taboe
De Nederlanders noemden het hoofdeiland van Tonga Amsterdam. Maar, xenofiel als we zijn, namen we ook een woord mee terug: taboe is een leenwoord uit het Tongaans.
Tonga
Eindeloos combineren
De Finstalige Zweden hebben een eigen vlag: wit, met een geel Scandinavisch kruis en daarin weer een blauw kruis. De Zweedstalige Finnen hebben daarentegen een rode vlag met een geel Scandinavisch kruis erin. Zweden en Finland delen trouwens ook het eilandje Märket, met daarop een van de kortste internationale grenzen ter wereld.
Zweden
Coco de Mer
De Coco de Mer zijn de grootste kokosnoten ter wereld. Ze kunnen tussen de 15 en 25 kilo wegen en komen alleen voor op het eiland Praslin op de Seychellen. Qua vorm hebben ze iets weg van een menselijk achterwerk. Google maar eens.
Seychellen
Knappe kernkoppen
Niet minder dan vijf geboren Hongaren behoorden tot de absolute top van het Amerikaanse Manhattan-project, dat in het teken stond van de ontwikkeling van de atoombom.
Hongarije
Hoog-snelheidstrein
Het spoorlijntje naar Lhasa is de hoogstgelegen spoorlijn ter wereld met meer dan 960 km op een hoogte van meer dan 4.000 meter. Op de lijn ligt ook het hoogste punt op een spoorlijn ter wereld (5.072 m.), het hoogstgelegen treinstation ter wereld (5.068 m.), en de hoogste spoortunnel ter wereld, op bijna 5.000 meter boven zeeniveau.
Tibet
Limburg maakt ons minder saai
Zonder Limburg zou ons hoogste punt in Gelderland liggen, 110 meter boven zeeniveau. Van alle Europese landen zouden we dan alleen Vaticaanstad verslaan, en eindigen onder saaie landen als Letland en Denemarken. Thanks, Limburg!
Limburg
Treineren
Wil je de trein nemen van Lissabon naar Berlijn, dan heb je vanwege het uiteenlopende elektriciteitsnet van de Europese spoorwegen 5 verschillende treinen nodig.
Europa
Etnische spanningen
De Chinese en Indiase minderheden staan in Maleisië bovenaan de sociaal-economische ladder, tot onvrede van de Maleise meerderheid. Dit leidt tot etnische spanningen die in 1969 een triest dieptepunt bereikten. In Kuala Lumpur werden honderden Chinezen en Indiërs vermoord door Maleise nationalisten. Ook nu is de spanning nog voelbaar en doet de Maleisische overheid er alles aan om Maleiers te bevoordelen ten opzichte van Chinezen en Indiërs.
Maleisië
Quetzal
De quetzal is de nationale vogel van Guatemala. In de paartijd groeien de staartveren van de mannetjes uit tot lange, sierlijke slierten. De vogel siert de vlag én is naamgever van de munteenheid.
Guatemala
Boreale spons
Zo'n 40% van alle landgebonden koolstof ligt in de boreale regio’s opgeslagen. In het veengebied. Dat is een soort superspons die smeltwater vasthoudt en overstromingen dempt in het voorjaar en juist water afgeeft in drogere periodes.
Lapland
Przewalskipopulatie
Het had niet veel gescheeld of przewalskipaarden waren niet bekend genoeg geworden om jouw dictee te verpesten. Eind jaren '50 waren ze in het wild al niet meer gezien en in de dierentuinen leefden er wereldwijd nog maar 12.
Mongolië
Mokha
Associeer je Jemen met koffie? Niet? Bedenk dan even: Mokka is een havenstad in Jemen, en het land geldt als het eerste land waar koffie gecultiveerd, gebrouwen en verhandeld werd.
Jemen
Prima akoestiek
Adolf Hitler en Albert Speer droomden graag over hun Welthauptstadt Germania, waarvoor half Berlijn moest wijken. Er waren zelfs plannen voor een Große Halle des Volkes, waar 180.000 mensen in zouden moeten passen. De koepel zou twee keer zo groot moeten worden als die van de Sint Pieter.
Berlijn
Oldtimers
Duik je onder de motorkap van een Amerikaanse oldtimer in Cuba, dan vind je waarschijnlijk veel Lada-onderdelen. Na het verbreken van de diplomatieke banden met de Verenigde Staten kon Cuba niets Amerikaans meer importeren.
Cuba
Confrontasi
Tijdens de Japanse bezetting in de Tweede Wereldoorlog werden veel Nederlanders en Indonesiërs als slaaf tewerkgesteld. De Japanners gebruikten helleschepen voor transport, vernoemd naar de helse omstandigheden aan boord. In 1944 werd zo'n schip getorpedeerd door een onderzeeboot, en verdronken 5600 opvarenden. Vier keer zoveel doden als op de Titanic, op een schip dat maar half zo lang was.
Indonesië
Mayatempels
De Mayatempels zijn rijk gedecoreerd, maar waren oorspronkelijk ook fel gekleurd.
Guatemala
Niet ons probleem
Als de ijskap in Groenland smelt, stijgt de zeespiegel met gemiddeld zeven meter. In Groenland hebben ze daar geen last van. Paradoxaal genoeg daalt de zeespiegel daar juist. Enerzijds omdat de aardkorst terugveert als de zware ijskap verdwenen is, en anderzijds omdat de afgenomen massa van Groenland minder aantrekkingskracht uitoefent op het zeewater.
Groenland
The Story of the Kelly Gang
Dit was in 1906 de eerste langspeelfilm ter wereld. Er zijn nog maar weinig fragmenten bewaard gebleven. Van veel acteurs die claimden een rol te hebben gespeeld, kan dat dus niet worden bewezen.
Australië
Geen zwaartekracht
Graffiti is een Italiaans leenwoord dat verwijst naar tekeningen op bijvoorbeeld muren. Het woord is afgeleid van het Italiaanse enkelvoud: 'graffito', wat 'gekrast' betekent. Let dus ook op de uitspraak: niet Gravity, maar Graffíti.
Italië
Het waren andere tijden
Marco Antonio Bragadin, de Venetiaanse legerbaas die in 1594 gevangen werd genomen door de Ottomanen, werd nogal ruig behandeld. Hij werd eerst reeds gewond, twee weken in de gevangenis gegooid. Daarna werd hij rond de muren gesleept met zakken aarde en steen op zijn rug. Vervolgens werd hij vastgebonden aan een stoel en naar de mast van het Ottomaanse vlaggenschip gehesen. Ten slotte werd hij op het centrale plein naakt vastgebonden aan een zuil en levend gevild. Het in vieren gedeelde lichaam van Bragadin werd vervolgens uitgedeeld als een oorlogstrofee onder soldaten. Zijn huid werd gevuld met stro en genaaid, opnieuw bekleed met zijn militaire insignes, en tentoongesteld terwijl hij op een os reed in een spottende processie door de straten van Famagusta.
Cyprus
Postzegelgeld
Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd noodgeld uitgegeven. Er is toen een biljet gedrukt van nog geen 3 bij 4 centimeter, met een waarde van 10 bani (1/10e van een leu). Daarmee is het wereldwijd het kleinste bankbiljet ooit.
Roemenië
Schismatig verraad
Toen Byzantium werd geplunderd door Venetiaanse kruisvaarders voelden de oosterse christenen zich zo verraden, dat ze braken met hun toen nog westerse bondgenoten. Deze breuk tussen oosters-orthodoxe en rooms-katholieke kerken werd nooit hersteld.
Istanbul
Urgell & Macron
In 1133 werd Andorra’s soevereiniteit gedeeld door de Franse graaf van Foix en de bisschop van Urgell, maar Foix werd opgepikt door de koning van Navarra en toen Koning Hendrik III van Navarra een upgrade kreeg naar Koning Hendrik IV van Frankrijk, werd het staatshoofd van Frankrijk ook de mede-koning van Andorra. Dat is nog steeds zo. Dus Macron is staatshoofd van Andorra. Samen met de bisschop van Urgell.
Andorra
Veeltaligheid
In Tanzania worden ongeveer 100 talen gesproken en zijn alle vier de Afrikaanse taalfamilies vertegenwoordigd: Bantoetalen, Koesjitische talen, Nilotische talen en Khoisantalen.
Tanzania
Nieuwe vlag
Fiji was al een jaar of drie bezig met een nieuwe vlag. Minder Verenigd Koninkrijk en meer Fiji. Het werd maar uitgesteld en uitgesteld, en tot overmaat van ramp won Fiji in 2016 Olympisch Goud op de Rugby Sevens. De vlag werd ineens weer populair, en Fiji heeft inmiddels afgezien van de plannen voor een nieuwe vlag.
Fiji
Spijkerbroeken
Spijkerbroeken zijn uitgevonden door de Let Jākobs Jufess. Hij emigreerde naar de Verenigde Staten, waar hij de eerste was die klinknagels gebruikte om naden van spijkerstof te verstevigen.
Letland
Burj Khalifa
De Burj Khalifa is met 828 meter 's werelds hoogste gebouw, zoveel staal dat je er zes Eiffeltorens mee kunt bouwen. Het interieur is ontworpen door Giorgio Armani. Het is alleen niet aangesloten op de riolering van Dubai. Er rijdt dus elke dag een poepkonvooi naar binnen en naar buiten.
Verenigde Arabische Emiraten
Ik zal handhaven
Tonga werd als enige land in Oceanië nooit gekoloniseerd. Daardoor is het ook de enige overlevende inheemse monarchie in de regio.
Tonga
Goede baai
De Portugezen vonden hier een goede baai en noemden het gebied daarom Bom Bahia. Dat verengelste later tot Bombay en verindiaaste recentelijk tot Mumbai.
Mumbai
Extremistisch
De Filipijnen zijn een extreem katholiek land, maar op Mindanao zitten een paar hele fanatieke islamitische afscheidingsbewegingen. Bin Laden heeft over een van die afscheidingsbewegingen zelfs gezegd dat ze té extreem zijn, dus dan weet je het wel.
Filipijnen
Beebay
Op Halmahera vind je de grootste bijensoort ter wereld: de Megachile Pluto, met een spanweidte van 6,3 centimeter. Ze dachten heel lang dat ie was uitgestorven, want hij was na 1981 niet meer gezien. Tot er in 2018 twee levende exemplaren te koop werden aangeboden op Ebay. Daarna zijn ze nog eens goed gaan zoeken, en in 2019 vonden ze er weer eentje in het wild.
Molukken
Founding father
Alexander Hamilton, een van de founding fathers van de Verenigde Staten, werd geboren op Nevis. Hij viel op toen hij een goed essay schreef over een orkaan die het eiland trof en verdiende daarme een studiebeurs in New York.
Saint Kitts & Nevis
De Grote Podcastlas en De Speld presenteren: de betrouwbaarste landengids aller landengidsen!
- Een satirische blik van alle landen van de wereld
- Het perfecte cadeau voor wereldreizigers
Vriend van de show 🎙
Je kunt De Grote Podcastlas steunen als vriend van de show. Voor slechts 2,50 euro per maand of 27,50 per jaar kun je ons steunen om onze podcast te blijven maken.
Ons groepje vrienden van de show is inmiddels groter dan het inwonertal van Vaticaanstad!
Ons groepje vrienden van de show is inmiddels groter dan het inwonertal van Vaticaanstad!
Luister op 👂
